Gemeentelijke schuldhulpverlening & Verhuurders


Vroegsignalering

In de gewijzigde Wgs is vroegsignalering van schulden expliciet vastgelegd als (regie)taak van gemeenten. De wet komt daarmee tegemoet aan een behoefte vanuit de praktijk om signalen over (vermoedens van) problematische schulden te kunnen delen. De wet onderscheidt verschillende fasen in de schuldhulpverlening door gemeenten. Deze fasen zijn bepalend voor de vraag wie verantwoordelijk is voor gegevensverwerkingen en welke persoonsgegevens mogen worden verwerkt.


Sinds 1 januari 2021 is het Besluit gemeentelijke schuldhulpverlening van kracht. Hiermee worden nieuwe regels van kracht voor woningverhuurders (woningcorporaties en particuliere verhuurders). Sommige schuldeisers moeten betalingsachterstanden van inwoners onder voorwaarden delen met de gemeente voor vroegsignalering.

Meldplicht

Zo is er een meldplicht voor woningverhuurders: zij moeten onder bepaalde voorwaarden huurachterstanden melden bij de gemeente. Gemeentes gebruiken de informatie over huurachterstanden om huurders schuldhulpverlening aan te bieden. Wanneer een verhuurder niet voldoet aan de meldplicht kan dit gevolgen hebben voor een ontbindingsvordering. De redelijkheid van deze maatregel staat door het niet naleven van de meldplicht onder druk.

Sociale Incasso

Verhuurders dienen - voorafgaand aan de meldplicht - te voldoen aan uiteenlopende inspanningsverplichtingen. Zo dient er meer dan 1 betalingsherinnering verstuurd te zijn alvorens een betalingsachterstand formeel vastgesteld mag worden. Daarnaast dienen verhuurders bij geconstateerd verzuimd persoonlijk in contact te komen met huurder om de achterliggende reden van verzuim trachten te achterhalen. Indien mogelijk dient aangestuurd te worden op een betalingsregeling.

Gemeentelijke schuldhulpverlening & verhuurders

Bovendien dient de verhuurder huur te attenderen op het bestaan van schuldhulpverlening en de mogelijkheid van melding aan het college van schuldhulpverlening. Reageert de huurder niet, dan is de verhuurder alsnog verplicht contactgegevens en de hoogte van de achterstand te verstrekken aan de gemeente.

De grondslag voor de verhuurder voor verstrekking van persoonsgegevens aan de gemeente betreft een wettelijke plicht (in de zin van artikel 6, eerste lid, onder c, AVG). Heeft de huurder ingestemd met de verstrekking van zijn persoonsgegevens aan de gemeente, dan blijft de grondslag voor de verstrekking hetzelfde, namelijk een wettelijke verplichting voor de verhuurder. De instemming die de verhuurder aan de huurder vraagt, houdt verband met het sociale incassobeleid en betreft geen AVG-(conforme) toestemming (in de zin van artikel 6, eerste lid, onder a, AVG).

In de wet zijn geen termijnen genoemd voor Sociale Incasso. In de overeenkomst die hoort bij het Landelijk Convenant Vroegsignalering zijn afspraken gemaakt tussen schuldeisers en gemeenten over te hanteren termijnen. Daarbij zijn tevens afspraken gemaakt over schorsing van lopende incasso's nadat een melding bij de gemeente is doorgekomen.

Hulpaanbod

Nadat een verhuurder een signaal aan de gemeente heeft doorgegeven op de door hen afgesproken manier, moet de gemeente binnen vier weken een hulpaanbod doen.

Verhuurders krijgen een terugkoppeling van de gemeente als de huurder hulp accepteert. Afhankelijk van de hulp die nodig is, wordt de verhuurder bijvoorbeeld betrokken het afspreken van een schuldregeling, een saneringskrediet of budgetbeheer.

De hulp is niet verplicht en kan dus niet worden ‘opgelegd’. Huurders mogen altijd weigeren.

De gemeente mag de gegevens die door de verhuurder worden doorgegeven alleen gebruiken voor het doen van een hulpaanbod: als iemand hulp weigert mogen de gegevens niet voor een ander doel bewaard worden.

Incassoproces

Vroegsignalering van schulden beperking woningverhuurders niet bij het inschakelen van een gerechtsdeurwaarder of verzoeken aan de rechter om de huurovereenkomst te ontbinden. Wel kan sociale incasso huisuitzetting voorkomen. Bovendien zal een lopend incasso-proces worden geschorst na melding door de verhuurder. Dat is geregeld in het eerder genoemde convenant.

Sanctie of Gevolg?

Wat is de sanctie op het niet melden van huurachterstanden door woningverhuurders? Verhuurders moeten huurachterstanden melden zodat gemeenten hun wettelijke taak kunnen uitoefenen. Hieraan is echter geen sanctie verbonden.

JIG verwacht dat rechters in toenemende mate sociale incasso bij hun beoordelingen zullen gaan betrekken. Is er geen sociale incasso gestart door toedoen van de verhuurder en zijn de gevolgen hierdoor onredelijk groot voor de huurder? In dat geval zou een rechter zomaar kunnen beslissen dat de gevorderde uitzetting een disproportionele uitkomst heeft en derhalve onredelijk als eindresultaat van incasso is.